Belediyeci olduğumuz için son günlerde hemen hemen her ortamda “Büyükşehir” konusuna bağlı olarak “belde belediyelerinin kapanıp kapanmayacağı” ve “büyükşehirin nasıl uygulanacağı” konularıyla alakalı çok sayıda soruyla muhatap oluyoruz.
Bu konu çok kapsamlı bir konu olduğu için ayaküstü 3-5 dakikalık cevaplarla durumu izah edemiyoruz. Bazen cevaba nereden başlayacağımızı bilemiyoruz. Kısa ve özet bilgilerle konuyu ve düşüncelerimi paylaşmak istiyorum.
Malumlarınız üzere Başbakan Erdoğan’ın son seçim vaadinde 13 ile Büyükşehir müjdesi vardı.
Türkiye’de 81 ilimiz var ve bunlardan 16 tanesi BÜYÜKŞEHİR belediyesi statüsündedir. 16 Büyükşehir’den sadece İstanbul ve Kocaeli (İzmit) illerinin tüm mücavir alanları Büyükşehir kapsamındadır. Diğer 14 tanesinin belirli bir alanı büyükşehirdir.
Öğrenciliğimizin geçtiği şehir olan Konya buna örnek Büyükşehirlerdendir. Merkezinde Meram, Selçuklu ve Karatay ilçeleri Büyükşehir’in sınırlarını da belirler. Akşehir, Seydişehir, Beyşehir, Ilgın, Cihanbeyli ve Ereğli gibi büyük ilçeleri bulunmasına rağmen bu ilçeler Büyükşehir’e dahil değildirler.
Kayseri, Adana ve Samsun gibi bazı Büyükşehirlerde bulunan alt kademe belediyeleri de 22 Mart 2008 tarihinde yürürlüğe konan 5747 sayılı kanunla kaldırılarak bazı yerlerde yeni ilçeler kuruldu. Bazı yerlerde de mevcut ilçelere bağlandılar.
Başbakanın sözü ile İlin toplam nüfusu 750 binin üzerinde olanların Büyükşehir olması gündeme gelmiştir. Ancak bunun ne şekil ve nasıl olacağına dair henüz resmi bir açıklama ve kanuni bir düzenleme yapılmamıştır.
Bilindiği gibi beş yılda bir Mart ayının son Pazar günleri yenilenen yerel seçimlerin Ekim aylarında yapılması için ön görüşmeler tamamlanmış ve kanunlaşması beklenmektedir.
Hatırlanacağı üzere 22 Mart 2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 5747 sayılı kanunda nüfusu 2000’in altına düşen belediyelerin de kapatılmasına karar verilmişti. Ancak Mart 2009’da yapılacak seçimlere bir takvim yılından az süre kaldığı için YSK 2000’in altındaki belediyelerin de seçime girmesine karar vermişti.
1 Ekim’de Meclis açılıyor. 2014 yılı Mart ayının son Pazar günü yapılması gereken seçimlerin 2013 yılı Ekim ayının son Pazar gününe alınması hususunda Ak Parti ve MHP anlaştı. Ancak bunun Mecliste görüşülüp kanunlaşması gerekiyor. Bu da 27 Ekim’e kadar yapılmalı. Yani bir yıl kala şartından önce bitmeli.
Büyükşehir’in de yürürlüğe girebilmesi için bunun da mecliste görüşülerek kanunlaşması gerekiyor. Yoksa bu dönemde bu uygulanamayacak.
Bu konularda çok çeşitli bilgiler var. Nüfusu 2 Binin altına düşen belediyelerin de bu kapsamda yeniden kapatılması planlanıyor. Yukarıda da belirttiğim gibi farklı illerde farklı uygulamaları olan Büyükşehir’in yapısının da değişmesi gündemde. Yani Büyükşehir Belediyelerinin aynı statüde olması planlanıyor.
Zaman açısından sürenin dar olduğu ortada. Kurban Bayramlı nedeniyle 23 Ekim’de de tatile girileceğinden 19 Ekim’e kadar bütün bunların Mecliste görüşülerek karar bağlanması gerekiyor.
Trabzon için konuşulan 3 senaryo vardı. 30 km’lik doğu-Batı sahil ilçeler, Sahil bandının tüm ilçeleri ve şehrin tümü Büyükşehir olsun diye planlar var. 30 km’lik kısmın olamayacağı gerçeği ortada. Sahil bandı diye düşünüldüğünde de nüfus yetmiyor. Başbakanın katılığı ve 750 bin rakamına ulaşamayan iller için de emsal oluşturmaması nedeniyle ben Trabzon’un bütünüyle Büyükşehir olacağı kanaatindeyim.
Bu durumda kanun gereği belde ve köyler ortadan kalkacak. Yani Trabzon’da İl Özel İdare olmayacak. Belde belediyeleri de kalkacak. İlçeler kalacak. İlçelerin belde ve köyleri, o ilçenin mahallesi olacak. Mevcut kanun böyle. Ancak yeni bir düzenleme yapılacağından ortaya farklı bir durum çıkabilir.
Bir yerleşim yerinin adının mahalle veya köy olması önemli değildir. Önemli olan o yerleşim yerinde yaşayan insanların mutluluğu ve alacağı hizmettir.
Köy veya beldede yaşayın, ya da ilçe merkezinde. Suyunuz akmıyorsa, çöpünüz toplanmıyorsa veya çamurdan yollarda yürüyemiyorsanız bunun hiçbir önemi yoktur. Yeni sistemde Of’un sınırları Cumapazarı Erenköy’e, Bölümlü Yanikalara’a kadar uzanacak. Of’tan kalkıp buraya çıkacak olan araç muhtemelen gece yarısı Of’a ancak dönecek. Biraz abarttığımın farkındayım ama çok da değil. Of’tan buralara hizmet ulaştırma şansınız yok.
Hele hele altyapı hizmetleri mevcut sistemde Büyükşehir merkeze bağlı oluyor. Yani Uzungöl’ün alt yapı hizmetleri Trabzon Büyükşehir Belediyesi Fen işleri Müdürlüğü tarafından yürütülecek. Bu sizce ne kadar mümkün?
Konunun uzun olduğunu başta söylemiştim. Konuları da hızlıca geçtim. Ama bitmedi. Buraya kadarki bölümde mevcut durumu ve yaşanacak muhtemel sıkıntıları ortaya koymak istedim. Bu sorunları daha kolay ve daha kalıcı bir çözüme kavuşturma fırsatı da olabilir. İşte bu konudaki düşüncelerimi haftaya bırakmak istiyorum. Olması gereken şekli şudur dediğimde eminim birçok belediye çalışanı da, vatandaş da bana hak verecektir. Haftaya görüşmek üzere…